Wat is restaking?

Restaking in gewone taal

Bij netwerk staking wordt ETH ingezet als economisch onderpand voor het Ethereum netwerk. Een validator die volgens de regels werkt ontvangt rewards. Ernstige overtredingen kunnen leiden tot verlies van een deel van de stake.

Restaking gebruikt diezelfde gestakete positie ook als onderpand voor aanvullende diensten. Denk aan een netwerk voor gegevensbeschikbaarheid, een bridge, een orakel of een andere toepassing die economische zekerheid nodig heeft. In plaats van vanaf nul een eigen set validators en een eigen token op te bouwen, kan zo’n dienst aansluiten op gestakete ETH en deelnemende operators.

Op Ethereum is EigenLayer het bekendste protocol voor deze constructie. EigenLayer noemt de diensten die extra zekerheid afnemen Actively Validated Services, meestal afgekort tot AVS. Deelnemers kiezen zelf voor welke diensten zij zich aanmelden. Iedere extra dienst kan eigen taken en verliesvoorwaarden hebben.

Staking en restaking naast elkaar

Restaking vervangt de oorspronkelijke stakingpositie dus niet. Het legt er aanvullende verplichtingen overheen. De extra reward is een vergoeding voor extra werk of extra risico, geen hogere uitkering van het Ethereum netwerk zelf.

Hoe werkt restaking stap voor stap?

Een vereenvoudigd proces ziet er zo uit:

1. ETH wordt via een validator of stakingprotocol gestaket.
2. De eigenaar van de positie meldt die stake aan bij een restaking protocol.
3. Een operator voert taken uit voor één of meer aanvullende diensten.
4. De gestakete positie dient als economisch onderpand voor correct gedrag.
5. De dienst kan de operator en deelnemers belonen volgens eigen voorwaarden.
6. Bij een overtreding kan naast een gemiste reward ook een aanvullende straf gelden.
7. Stoppen vereist mogelijk meerdere stappen en wachttijden voordat de positie weer vrij is.

De precieze uitvoering hangt af van het protocol en de dienst. Controleer niet alleen de algemene uitleg over restaking, maar ook de voorwaarden van iedere dienst waaraan een operator deelneemt.

Native restaking en liquid restaking

Er zijn grofweg twee routes.

Native restaking

Bij native restaking koppelt een Ethereum validator zijn opnamegegevens en validatorpositie aan het restaking protocol. De validator blijft Ethereumtaken uitvoeren en kan daarnaast via een operator werk voor aanvullende diensten doen. Dit vraagt validatorinfrastructuur en technisch beheer.

Liquid restaking

Bij liquid restaking stort je ETH of een liquid staking token in een liquid restaking protocol. Je ontvangt doorgaans een liquid restaking token, afgekort tot LRT. Het protocol organiseert de staking, restaking en keuze van operators namens een groep deelnemers.

Op staking.nl staan bijvoorbeeld ether.fi en Kelp als protocollen met dergelijke producten. Hun tokens en voorwaarden zijn niet uitwisselbaar. Vergelijk per protocol welke activa worden aangenomen, welke operators worden gebruikt en hoe een opname werkt.

LST en LRT zijn niet hetzelfde

Een liquid staking token, of LST, vertegenwoordigt een positie in gewone netwerk staking. stETH van Lido en rETH van Rocket Pool zijn bekende voorbeelden.

Een liquid restaking token vertegenwoordigt een positie waarop ook restaking wordt toegepast. eETH en de verpakte variant weETH van ether.fi zijn voorbeelden. De token kan gewone Ethereum rewards, restaking rewards en soms tijdelijke protocolincentives verwerken.

Lees liquid staking uitgelegd voor de verschillen tussen stETH, rETH en weETH. Een LRT moet je niet beoordelen alsof hij alleen een liquide versie van gestakete ETH is.

Waar komen restaking rewards vandaan?

De basisreward blijft afkomstig van Ethereum staking. Een aanvullende dienst kan daarnaast betalen voor validatorwerk of economische zekerheid. De vergoeding kan uit gebruiksfees, het budget van het protocol of een eigen token komen.

Dat onderscheid is belangrijk. Een hoge getoonde APY kan meerdere onderdelen bij elkaar optellen:

• de variabele Ethereum staking reward;
• restaking rewards van actieve diensten;
• punten of verwachtingen over een toekomstige token;
• een tijdelijke incentive van het protocol;
• rewards in een token met beperkte liquiditeit;
• een tarief vóór aftrek van operator en protocolfees.

Punten zijn geen ontvangen rendement en een aangekondigde beloning is geen uitbetaling. Controleer welke component al bestaat, in welke token die wordt betaald en wanneer je erover kunt beschikken. Lees daarnaast het verschil tussen APR en APY voordat je samengestelde tarieven naast elkaar zet.

De belangrijkste risico’s van restaking

Extra slashing en contractuele straffen

Een validator blijft onder de regels van Ethereum vallen. Daarbovenop kunnen aanvullende diensten eigen voorwaarden stellen. Een fout van de operator of een aantoonbare overtreding kan een extra verliesmechanisme activeren. Hoe dat technisch wordt uitgevoerd en wie het verlies draagt, verschilt per protocol en ontwikkelfase.

Slashing bij crypto staking is bovendien netwerkspecifiek. Controleer daarom welke gebeurtenis werkelijk tot verlies kan leiden en verwar een gemiste reward niet met slashing.

Smart contractrisico

Restaking gebruikt meerdere contracten voor stortingen, delegatie, operatorregistratie, rewards en opnames. Een fout, verkeerde upgrade of gehackte beheersleutel kan gevolgen hebben voor de positie. Een audit kan bekende fouten helpen vinden, maar sluit nieuwe kwetsbaarheden niet uit.

Operatorrisico

De operator voert technische taken uit. Slechte configuratie, uitval, dubbele ondertekening of een fout in maatwerksoftware kan rewards kosten of een straf veroorzaken. Kijk of een protocol operators spreidt en hoe prestaties en incidenten inzichtelijk worden gemaakt.

Risico van de aanvullende dienst

Iedere AVS voegt eigen code, economische aannames en governance toe. Een dienst kan nog weinig gebruik hebben, de rewardstructuur wijzigen of een fout bevatten. De naam van het restaking protocol vertelt niet automatisch welke diensten op jouw positie actief zijn.

Gecorreleerde verliezen

Veel deelnemers kunnen dezelfde operatorsoftware, cloudprovider of aanvullende dienst gebruiken. Eén fout kan daardoor meerdere validators en protocollen tegelijk raken. Het hergebruik van economische zekerheid maakt restaking efficiënt, maar kan afhankelijkheden ook concentreren.

Liquiditeits- en koersrisico van een LRT

Een LRT kan op de markt onder zijn onderliggende protocolwaarde handelen. Bij onrust kan de liquiditeit afnemen terwijl veel houders tegelijk willen verkopen. Rechtstreeks opnemen kan afhankelijk zijn van protocolwachtrijen, de Ethereum opnamewachtrij en de afwikkeling van actieve restakingverplichtingen.

Risico door gebruik in DeFi

Gebruik je een LRT als onderpand, dan voeg je orakel en liquidatierisico toe. Een tijdelijk koersverschil kan een liquidatie veroorzaken, ook als de onderliggende stakingpositie later volledig wordt afgewikkeld. Dezelfde positie in meerdere protocollen gebruiken betekent niet dat het risico verdwijnt; de gevolgen van een probleem kunnen juist doorwerken.

Governance en wijzigende voorwaarden

Restakingprotocollen en aanvullende diensten kunnen nog snel veranderen. Controleer wie contracten kan upgraden, parameters kan aanpassen, operators kan toelaten of noodmaatregelen kan nemen. Een gedecentraliseerde interface betekent niet automatisch dat alle controle gedecentraliseerd is.

Is restaking hetzelfde als uitlenen?

Nee. Bij restaking dient een stakingpositie als economisch onderpand voor validatiewerk. Bij crypto uitlenen gebruikt een kredietnemer of aanbieder je activa en betaalt daarvoor rente.

Een product kan wel meerdere activiteiten combineren. Een platform kan een LRT aannemen als onderpand voor een lening of een vault kan de token in verschillende DeFi protocollen inzetten. Kijk daarom verder dan het woord restaking en controleer de volledige route van de coins.

Voor wie is restaking geschikt?

Restaking is vooral relevant voor wie Ethereum staking al begrijpt en bewust extra protocolrisico wil beoordelen. Het is geen noodzakelijke stap om ETH te staken. Wie alleen blootstelling aan de Ethereum netwerkreward zoekt, hoeft geen aanvullende diensten of LRT toe te voegen.

Loop vóór deelname deze vragen na:

1. Gebruik je native restaking of een liquid restaking protocol?
2. Welke operators en aanvullende diensten worden aan je positie gekoppeld?
3. Welke handelingen kunnen een straf of verlies veroorzaken?
4. Wie draagt dat verlies: de operator, het protocol of de tokenhouder?
5. Welke delen van de getoonde reward zijn al actief en uitbetaalbaar?
6. In welke tokens worden rewards uitgekeerd?
7. Welke fees worden door protocol en operator ingehouden?
8. Hoe werkt stoppen en welke wachtrijen gelden daarbij?
9. Wie kan contracten of voorwaarden wijzigen?
10. Gebruik je de LRT elders en voeg je daarmee liquidatierisico toe?

Vergelijk het mogelijke extra rendement niet los van deze antwoorden. Op de pagina voor Ethereum staking kun je ook aanbiedingen zonder restaking bekijken.

Kort samengevat

Restaking gebruikt gestakete ETH opnieuw als onderpand voor aanvullende diensten. Native restaking werkt rechtstreeks met een validatorpositie. Liquid restaking bundelt posities via een protocol en geeft doorgaans een verhandelbare LRT uit.

Daar kunnen extra rewards tegenover staan, maar ook extra slashingvoorwaarden, smart contracts, operators, wachttijden en liquiditeitsrisico. Beoordeel daarom niet alleen de getoonde APY. Zoek uit welke diensten worden beveiligd, wie het technische werk uitvoert en wat er in het slechtste geval met de onderliggende stake kan gebeuren.

Bronnen en verder lezen

• Ethereum.org over restaking
• EigenLayer whitepaper over pooled security en aanvullende diensten
• Ethereum.org over EigenLayer en permissionless features
• Ethereum.org over pooled staking
• ESMA en EBA over staking, restaking en crypto uitlenen